افزایش و کاهش سرمایه شرکت

این مطلب راهنمای افزایش سرمایه شرکت و کاهش سرمایه شرکت سهامی خاص و افزایش سرمایه شرکت مسئولیت محدود و کاهش سرمایه آن می‌باشد. همچنین از الزامات ثبت شرکت‌های تجاری و غیرتجاری در زمان تاسیس یکی از شروطی که باید رعایت کنند تامین سرمایه اولیه شرکت است. در طول فعالیت شرکت نیز سرمایه و بودجه شرکت که فعالیت‌های جاری براساس آن اتفاق می‌افتد بسیار دارای اهمیت است.

تغییر سرمایه شرکت

سرمایه شرکت بنابر دلایل مختلفی دچار تغییراتی از قبیل کاهش سرمایه شرکت و افزایش سرمایه شرکت می شود که این تغییر سرمایه شرکت مستلزم رعایت نکات و موارد متفاوتی می باشد که در این مقاله آن را ذکر و مراتب اعمال تغییر را بیان می‌کنیم.

سرمایه، یکی از ارکان اصلی تجارت و کسب سود است. میزان سرمایه شرکت تجاری، بیانی از میزان اهمیت آن شرکت می‌باشد. برای افزایش سرمایه شرکت، حداکثری تعریف نشده و به میزان دلخواه قابل افزایش است اما معمولاً سرمایه شرکت‌های سهامی دارای حداقل است.

به عنوان مثال حداقل سرمایه شرکت سهامی عام پنج میلیون ریال و حداقل سرمایه شرکت سهامی خاص یک میلیون ریال می­‌باشد. منظور از سرمایه شرکت سهامی، مجموع قیمت اسمی سهام شرکت است.

بنابراین شرکت های حقیقی و حقوقی و یا هر دوی آن برای میل به هدفی مشترک تشکیل می‌شوند. این اهداف عبارتند از
• شرکت‌هایی که سهامداران و امتیاز آوران آن ها مسئولیت‌های زیادی را بر عهده دارند.
• شرکت‌هایی که سرمایه‌گذاران آن با توجه به مقدار سرمایه‌ای که در شرکت گذاشته‌اند دارای مسئولیت می‌شوند.
• شرکت‌هایی که برخی از سرمایه گذاران آن دارای مسئولیت محدود و برخی دیگر دارای مسئولیت نامحدود هستند.

افزایش سرمایه شرکت

شرکت‌ها بنابر شرایط اجباری و اختیاری مجبور به تغییر در مقدار سهام و سرمایه خود می‌شوند. منظور از افزایش سرمایه شرکت‌ها، بالا بردن میزان اسمی مبلغ سرمایه ثبت شرکت نسبت به زمان تاسیس آن و تائید در اساسنامه است و یا به بیان بهتر افزایش سرمایه یعنی افزایش تعداد سهام منتشر شده توسط شرکت های سهامی است.

نکته ضروری و قابل ذکر این است که برای هر گونه تغییر اعم از افزایش سرمایه و کاهش سرمایه شرکت باید توسط مراجع ذی‌صلاح و همچنین توسط مجمع عمومی فوق‌العاده تایید شود.

مجمع عمومی جهت افزایش سرمایه شرکت چگونه تشکیل می‌شود؟

افزایش سرمایه شرکت یا کاهش سرمایه شرکت تنها در اختیار مجمع فوق‌العاده سهامداران است. مجمع فوق‌العاده سهامداران با گرد هم آمدن بیش از نیمی از سهامدارن دارای حق رای رسمیت می­یابد اما چنانچه تعداد شرکت کنندگان در مجمع به این حد نرسد در دور دوم تشکیل مجمع، حضور بیش از یک سوم سهامدارن دارای حق رای کفایت می­‌کند. یک تصمیم در صورتی تصویب می‌­شود که بیش از دو سوم سهامداران به آن رای مثبت بدهند.

شرح افزایش سرمایه شرکت

افرایش سرمایه شرکت به معنای افزایش اسمی سرمایه ثبت شده یا افزایش تعداد سهام­‌های منتشر شده شرکت است. اگر شرکت برای انجام فعالیت­‌های جدید و یا توسعه امور قبلی به سرمایه بیشتری نیاز داشته باشد می‌­تواند سرمایه خود را افزایش دهد.

افزایش سرمایه از طریق انتقال سود و اندوخته تقسیم نشده به سرمایه شرکت، آورده نقدی، تبدیل اوراق قرضه به سهم جدید و تبدیل طلب اشخاص از شرکت به سهم جدید ممکن است.

البته اگر شرکا هنوز سرمایه قبلی را کامل پرداخت نکرده باشند؛ امکان افزایش سرمایه وجود ندارد. افزایش سرمایه از طریق افزایش قیمت اسمی سهام­‌های پیشین فقط در صورتی ممکن است که کل سهام‌داران با این افزایش قیمت موافق باشند.

پس تصمیماتی که برای افزایش و کاهش گرفته می شود باید نکاتی را رعایت کند. این موارد عبارتند از:

  1. تادیه مبلغی که افزایش یافته است.
  2. تصویب مجمع عمومی فوق‌العاده شرکت
  3. تادیه تمامی سرمایه قبلی که در شرکت وجود داشته

روش‌های افزایش سرمایه شرکت

  1. افزایش سرمایه شرکت از طریق افزایش مبلغ اسمی سهام امکان پذیر می‌باشد.
  2. مبلغ اسمی را به صورت نقدی می توان پرداخت کرد.
  3. تبدیل و تغییر اوراق قرضه به سهام
  4. مطالبات و پرداخت‌های نقدی که توسط اشخاص حقیقی و حقوقی به شرکت وارد شده به سهام تبدیل شود.
  5. انتقال سود تقسیم نشده و عواید حاصل از آن با اضافه کردن ارزش‌های جدیدی که سهام بدست آورده

افزایش سرمایه شرکت سهامی عام

  • تصویب افزایش سرمایه در مجمع فوق‌العاده
  • انتشار آگهی افزایش سرمایه در یک روزنامه کثیرالانتشار
  • مراجعه افراد صاحب سهام­‌های بی­‌نام به مراکز تعیین شده در آگهی جهت دریافت گواهی حق تقدم خرید سهام جدید
  • ارسال گواهی حق تقدم خرید سهام جدید به افراد صاحب سهام­‌های با نام

مدارک لازم برای افزایش سرمایه در شرکت سهامی خاص

  • صورت جلسه مجمع فوق العاده مبتنی بر تصویب افزایش سرمایه
  • اظهارنامه شرکت که به امضای همه مدیران شرکت درآمده باشد
  • سند بانکی مبنی بر افزایش سرمایه (اگر نقدی است)

مدارک لازم برای افزایش سرمایه شرکت با مسئولیت محدود یا نسبی و یا تضامنی

  • صورت جلسه مجمع عمومی فوق‌العاده دال بر تصویب افزایش سرمایه
  • صورت جلسه ارزیابی و تعیین قیمت توافقی آورده­‌های غیرنقدی

کاهش سرمایه شرکت

همانطور که امکان افزایش سرمایه شرکت وجود دارد؛ کاهش سرمایه شرکت نیز ممکن است. کاهش سرمایه شرکت ، هم اختیاری و هم اجباری است. کاهش اجباری زمانی صورت می‌گیرد که شرکت براساس زیان‌ها و بدهی‌هایی که به شرکت وارد می‌شود تصمیمی مبنی بر انحلال و یا کاهش سرمایه شرکت می‌گیرند در واقع سهامداران سرمایه شرکت را کاهش می‌دهند تا از انحلال و ورشکستگی شرکت جلوگیری کنند.

کاهش اختیاری سرمایه شرکت
اگر در حال حاضر، شرکت، سرمایه‌­ای بیش از نیاز خود در اختیار دارد می­‌تواند تصمیم به کاهش سرمایه و بازگرداندن آن به شرکا بگیرد که البته این تصمیم نیز باید به تصویب مجمع فوق‌العاده برسد. البته سرمایه نهایی نباید کمتر از حداقل سرمایه مجاز برای شرکت موردنظر باشد. کاهش سرمایه از طریق کاهش تعداد سهام یا کاهش قیمت اسمی سهام صورت می‌گیرد.

هیئت مدیره شرکت باید حداقل ۴۵ روز قبل از برگزاری مجمع فوق‌العاده، پیشنهاد خود مبنی بر کاهش سرمایه و دلیل ارائه این پیشنهاد را به همراه گزارش امور یک سال مالی شرکت را به هیئت بازرسی شرکت تحویل دهد تا بازرسان نظر خود را به مجمع فوق‌العاده گزارش بدهند. اگر مجمع به کاهش سرمایه رای بدهد؛ این خبر باید در کمتر از یک ماه در روزنامه کثیرالانتشاری که آگهی‌­های شرکت در آن منتشر می‌­شوند به چاپ برسد.

افرادی که از شرکت طلب دارند تا دو ماه پس از انتشار آکهی می­‌توانند به تصمیم کاهش سرمایه اعتراض کنند. در صورت پذیرفته شدن اعتراض طلبکاران، شرکت موظف به سپردن وثیقه به دادگاه یا پرداخت بدهی می‌­شود. در این مدت، کاهش سرمایه ممنوع است.

کاهش اجباری سرمایه
اگر شرکت به قدری خسارت ببیند که نیمی از سرمایه آن از بین برود؛ مجمع فوق‌العاده باید در رابطه با انحلال یا بقای شرکت تصمیم بگیرد.

اگر مجمع به بقای شرکت رای دهد باید در همان جلسه تصمیم به کاهش سرمایه به میزان سرمایه باقیمانده بگیرد البته به شرطی که از حداقل سرمایه تعیین شده برای آن شرکت کمتر نباشد.